Kajak kopen

De aanschaf van een kajak is een lastig proces, zeker als je nog niet zo lang vaart weet je nog niet precies wat je wensen zijn en wat je na verloop van tijd leuk vindt. Bijvoorbeeld een eigenschap die nu nog als prettig wordt ervaren zoals koersvastheid kan later juist storend worden omdat de boot zo lastig de bocht om te krijgen is. In dit artikel gaan we proberen een aantal eigenschappen te beschrijven en waar deze mee samenhangen. Soms is het een beetje toegespitst op zeekajakken maar vrijwel alles is ook van toepassing op andere disciplines. Een beschrijving van verschillende wildwater boottypes vind je hier.

Zitcomfort

Dit houdt in dat je prettig zit met voldoende bootcontact zonder dat je beweging beperkt wordt. Je zitje moet dus de juiste pasvorm hebben. Zacht materiaal kan iets helpen maar is zeker niet zaligmakend als de vorm niet juist is. Een zitje beoordelen in de winkel is erg lastig omdat je dan stil zit en geconcentreerd bent op hoe het zit. Een zitje kan dan slecht aanvoelen terwijl het tijdens het varen juist goed kan zijn of omgekeerd. Let er bij het proberen op dat je bij een actieve zithouding geen drukpunten hebt, dat je niet gaat schuiven of verzakken en dat je beweging niet wordt belemmerd. De rugleuning is vooral van belang bij korte peddelpauzes, tijdens het varen mag het vooral niet je beweging beperken. KnieŽn moeten goede steun hebben aan de boot maar natuurlijk niet klem zitten. Ook de voeten moeten iets kunnen bewegen om het niet koud te krijgen, echter blijkt het gevoel van klem te zitten met de voeten door een te laag dek later in de praktijk vrijwel altijd mee te vallen.

In en uitstappen

foto kuipvormen

Om te kunnen varen moet je in en uit stappen, maar lukt dat ook zonder steiger? En hoe is dat met dikkere kleren aan? De meeste kuipen zijn tegenwoordig sleutelgat-vormig, breed bij je romp en smaller aan de voorkant, je knieŽn hebben dan steun onder de kuiprand. Een kleine kuip heeft als voordeel dat er minder mis kan gaan met je spatzeil, de boot is steviger cq lichter, je hebt meer dekruimte voor kaarten en dergelijke en je hebt beter bootcontact tijdens het varen. In en uitstappen met een kleine kuip is iets lastiger hetgeen je zult moeten compenseren met andere vaardigheden. Met een (te) grote kuip daarentegen heb je te weinig bootcontact waardoor je niet prettig zal varen en eerder kunt omslaan omdat het steunen niet lekker gaat. Wedstrijdvaarders hebben echter zoveel beenactie dat ze altijd een grote kuip hebben om maar niet gehinderd te worden door de kuiprand.

Stabiliteit

foto bodemvormen

Een brede boot met een vrijwel vlakke bodem zal op vlak water weinig wiebelen (beginstabiliteit), dat kan een voordeel zijn maar het is absoluut niet zo dat zo'n boot minder snel omslaat. Bij het eerste golfje door wind of een andere boot is het voordeel totaal verdwenen en daarnaast is het met een vlakke bodem lastiger om nauwkeurig te manoeuvreren. Playaks (Wildwater en branding) hebben vaak wel een platte bodem vanwege het betere golfsurfen. Boten met ovale bodem of zelf een v-bodem hebben weliswaar minder beginstabiliteit maar geven bij het opkanten of in ruwer water nog steeds een vertrouwd gevoel (eindstabiliteit), ook bewegen ze wat beter voorspelbaar in de golven en zijn ze beter te sturen.

Een K1 is een wedstrijdboot
Een echt ronde bodem is wel sneller maar erg moeilijk rechtop te houden, leen maar eens een K1 van de club om dat te ervaren.

Snelheid

Stampen is de scheepsbeweging waarbij de boeg op en neer gaat, soms val je dan in de volgende golf, spetterend spectaculair maar ook funest voor je snelheid.

De lengte van de boot is belangrijk voor de snelheid, hoe langer hoe sneller. Een zo rond mogelijke bodem is ook sneller dan ovaal maar instabiel. Rocker (banaanvorm) heeft met name bij ondiep water een negatieve invloed op de snelheid; bij golven heeft de rocker weer wel positieve invloed op de stuurbaarheid en je boot zal minder stampen waardoor je weer sneller vaart over golven. Waarschijnlijk wil je bij een tocht niet de langzaamste zijn maar veel sneller dan de langzaamste heeft weinig toegevoegde waarde, laat je keus dus niet te veel afhangen van de snelheid.

Manoeuvreren

Makkelijk kunnen sturen en koersvastheid zijn een beetje elkaars tegenpool, echter door verschillende factoren te combineren is er best een goed compromis te maken. Allereerst telt hoe langer de boot hoe koersvaster.

Een K4 is een 4 persoons wedstrijdboot
Met een speelbootje van krap twee meter is nauwelijks rechtuit te varen terwijl een K4 van 12 meter lang zonder roer nauwelijks in de gewenste richting is te krijgen. Een ronde bodem zal weinig reageren op opkanten, een vlakke bodem reageert alleen bij behoorlijk stevig opkanten. Een scherpe kiel of rails (zijkanten) hebben een positief effect en ook rocker draagt bij aan de stuurbaarheid. Behalve al varende sturen wil je je ook zijwaarts kunnen verplaatsen of draaien op de plaats. Uitproberen of dat acceptabel aanvoelt is het devies.

Zijwindgevoeligheid

Hoe meer boot er boven water uitsteekt hoe gevoeliger de boot is voor zijwind. Fabrikanten vermelden voor welk gewicht een boot bedoeld is. Een grote ruime boot lijkt makkelijk om veel babage mee te nemen maar is zonder bagage bij wind niet meer in de hand te houden. Aan de andere kant moet je bij je eigen gewicht wel rekening houden met twintig kilo bagage voor kampeertripjes.

Bij zijwind zal je boot stilliggend dwars op wind en golven komen te liggen echter zodra je gaat varen wil de neus van de boot tegen de wind in draaien (oploeven). Dit kun je voorkomen door op te kanten en/of correctie slagen te maken, liefst boven op de golf. Uiteraard kost dat inspanning en dus snelheid. Door de skeg iets te laten zakken kan je die loefgierigheid weg trimmen. Een skeg maakt een deel van je bagageruimte echter onbruikbaar en het kan stuk gaan natuurlijk.

Een roer kan behalve het trimmen je ook nog beter helpen door een bocht te komen. Dit is echter wel een heel kwetsbaar systeem met veel draden en bewegende delen. Een opgetrokken roer zal de zijwindgevoeligheid zeer nadelig beÔnvloeden. De praktijk (in Nederland) is dat wedstrijdboten altijd een roer hebben, grootwater boten hebben meestal een skeg en vlakwaterboten soms een roer, soms een skeg of geen van beide. Met name boten korter dan vier meter vijftig hebben vrijwel nooit dergelijke voorzieningen.

foto rocker

Eskimoteren

Rollen is makkelijker met een smalle boot met rond dek, weinig tierelantijnen op het dek en bij grote boten is het makkelijk als je goed achterover kunnen leunen. Voor wildwater is dat achterleunen niet van belang omdat het daarbij gevaarlijk is om met je neus naar de bodem te wijzen. Meer gewicht en lengte laat je boot wel trager rollen, niet perse moeilijker.

Bagageruimte

In liters is de bagageruimte meestal enorm vergeleken met wandelen of fietsen (zie hier). Echter zijn de vorm en toegang van je bagageruimte dusdanig lastig dat je effectieve ruimte snel afneemt. Een zeeboot wordt regelmatig met veel kracht overspoelt, daar is waterdichtheid van een andere orde dan een vlakwaterboot die alleen een regenbui moet kunnen weerstaan, bovendien mag er op zee nooit een voor- of achterluik open, een extra 'dagluik' wat geopend kan worden zonder de zeewaardigheid aan te tasten is dan erg prettig voor je brood en extra kleding. Een mini vakje op het voordek is handig maar kan in de kuip in de weg zitten en beperkt mogelijk de ruimte voor je kaart. Kleine ronde rubberluiken zijn prima waterdicht en tasten de stevigheid van je boot weinig aan (lichtere boot dus) maar inpakken is lastig en tijdrovend. Ovale luiken zijn een stuk toegankelijker en ook voldoende waterdicht voor een zeeboot. Rubberluiken gaan zo'n tien jaar mee. Neopreen is binnen een paar jaar poreus, voor zeeboten dus regelmatig vervangen. Vierkante luikjes met polyester deksel en rubber afdichting zijn voor vlakwater prima, op zee willen ze nog wel eens lekken. Een schroefdeksel achter het zitje kun je dus drijvend nooit bij kunt komen, alleen geschikt voor een vlakwater boot dus. Vaak heb je nog wel wat ruimte achter je zitje waar je met enige moeite bij kunt komen, natuurlijk er wel rekening houden dat die plek nat kan worden en dat spullen los achter je zitje los kunnen raken bij een zwempartij.

foto luikvormen

In sommige vlakwater boten en bij vrijwel alle kleinere typen boten zitten geen schotten en dus ook geen luiken. Een volgelopen boot zweeft naar de bodem en is dan over het algemeen niet meer terug te vinden. Drijvend met ťťn punt omhoog is een boot moeizaam weer normaal drijvend te krijgen en ook slecht naar de kant te trekken, om dit te voorkomen zijn er drijfzakken te koop die je in de voor- en achterpunt kunt stoppen. Onder dekelastieken kan je wel iets stoppen maar nooit grote of essentiŽle spullen omdat bagage op het dek wind vangt en kwetsbaar is voor kwijtraken. De deklijnen zijn voornamelijk bedoeld om je eventueel omgeslagen boot te redden.

Veel merken zeekajaks hebben als optie het voorschot op je eigen maat te laten inbouwen. Zeker als je niet al te lang bent levert dat veel extra bagageruimte op. Neem tien cm speling voor een eventuele pomp en je boot blijft ook veel beter verkoopbaar in de toekomst. Een te kort geplaatst schot is niet goed herstelbaar, te ver weg is simpel op te vullen met schuimblokken.

Gewicht

Hecht geen overdreven waarde aan het gewicht van een toer of speelboot, tijdens het varen zal een paar kilo meer of minder niet opvallen. Op bagage bezuinigen levert meestal meer op. Bij wedstrijdboten is gewicht natuurlijk wel van belang. Een lichtere boot is echter wel makkelijker te tillen, in en uit het water maar ook op de auto of in de loods.

Materiaal

Aankleding

Op en in je kajak heb je deklijnen, voetsteunen, toggels, kompasgat enzovoort. Maak voor jezelf een lijstje met zaken die je handig vindt of wat overdreven is. Makkelijk verstelbare voetsteunen kunnen handig zijn als er meerdere personen in je boot varen. Vaar ja alleen zelf in de boot dan verstel je mogelijk maar ťťn keer je voetsteunen bijvoorbeeld. Een laatste uitvinding kan handig lijken maar vraag je af waarom het nooit eerder is verzonnen. Ziet alles er degelijk uit?

Afwerking

Besteedt de fabrikant zorg aan de afwerking? Met name scherpe randen aan je kuip of scheef zittende stoeltjes kunnen tot grote frustratie leiden. Uiteraard is dit vaak exemplarisch maar als het exemplaar in de showroom al gebreken vertoont....

Neem ook tijd voor

Met een boot alleen ben je er niet, de peddel besteden we een apart artikel aan.

Ook het spatzeil en transportzeil heeft ook een eigen artikel.

Ook kleding en andere assesories krijgen aandacht.

Nieuw of gebruikt

Naast wat voor de hand liggende redenen zoals budget moet je ook realiseren dat soms je eerste kano niet je beste keus is, op een gebruikte boot leg je dan meestal minder toe dan op een nieuwe. Ook kan een gebruikte boot aanpassingen hebben die je niet aanstaan of juist weer wel. Een gebruikte boot moet je ook degelijk van buiten en van binnen contoleren op gebreken en slijtage.

Waar kopen

Voor de aanschaf van een eerste boot heb je alle advies nodig wat te krijgen is, een speciaalzaak met zeer ruime sortering zal je van goed en eerlijk advies voorzien, het personeel weet absoluut waar ze het over hebben. Als je ruim aandacht wilt hebben probeer dan de drukke momenten te vermijden.
Arjan Bloem is veruit de grootste in Nederland en vlak in de buurt.
Kanoshop verkoopt andere merken.
NDK Zeekajaks heeft een eigen importeur cq verkoper.
Deze drie samen importeren en verkopen vrijwel alle verkrijgbare modellen in Nederland. Er zijn natuurlijk wel meer verkooppunten. Als je al precies weet wat je wilt hebben is voor gebruikte kano's bijvoorbeeld Marktplaats.nl ook een goede optie.

Dit artikel is geÔnspireerd door paddling.net (engels)
zie ook eens: roguepaddler.com (ook in het engels).