Spatzeil

Een spatzeil maakt je kano volledig waterdicht voor regen, druipwater en golven. Zeker in hoge golven kunnen de krachten op het spatzeil behoorlijk groot zijn maar toch mag het niet zomaar los schieten. Het moet dus goed om de boot passen, niet te los maar ook niet te strak. Ook de gebruiker moet comfortabel en min of meer waterdicht in het zeil passen.

Aan de voorkant van het zeil zit een treklus om het spatzeil los te maken, ook in paniek onder water. Het is dus van levensbelang dat bij het instappen die lus niet per ongeluk onder het zeil in de boot terrecht komt. Een band dwars over het zeil in plaats van die treklus heeft dat nadeel niet, ook een lus die zowel binnen als buiten vast zit genaaid is veiliger maar die construktie kan iets lekken. Een spatzeil kan voorzien zijn van een kaartentas of zakken voor eten of andere uitrusting, zakjes die onder je zwemvest zitten zijn echter redelijk nutteloos.

Het is zondermeer aan te bevelen eerst onder gecontroleerde omstandigheden de onderwateruitstap te oefenen voordat je een spatzeil gaat gebruiken.

Materiaal:

Neopreen is het meest gebruikte materiaal tegenwoordig, het is flexibel waardoor er geen plasje water voor je buik blijft staan. Een neopreen zeil wat moeizaam past gaat op den duur niet makkelijker passen zoals nogal eens wordt beweerd, eerst nat maken helpt wel en als het een keer zit zal het dezelfde dag makkelijker gaan, een week later heb je echter weer hetzelfde probleem. Wel zal neopreen iets water doorzweten, zeker na een paar jaar gebruik kan het helemaal poreus zijn.

Gecoat nylon is lekker licht en soepel echter niet rekbaar dus moet het precies passen of je hebt een plas water voor de buik. Doordat het zeil inzakt zal het ook eerder losschieten, het elastiek strakker trekken helpt daar nauwelijks aan. De coating zal er in de loop van de tijd stukje bij beetje afslijten waardoor je iets over houdt wat voor in het zwembad nog wel voldoet maar voor echt varen wat minder bruikbaar is.

Polyester met katoen is veel robuster maar minder soepel dan nylon, ook dit materiaal is niet rekbaar en zou het dus precies pas moeten zijn voor het mooie. Uiteindelijk scheurt het op de naden of het polyester wordt brokkelig. Van de genoemde materialen zal deze waarschijnlijk het langste mee gaan.

Aquatherm van de firma Reed is een soort rubberlaagje op losjes geweven nylon stof. Zeer flexibel, licht, werkelijk waterdicht afsluitend en zeer comfortabel. De prijs is wel iets hoger dan de andere materialen. Helaas is het super kwetsbaar, winkelhaken en ook schuurschade is met speciale tape wel eenvoudig dicht te strijken. Voor oefentochten met reddingen is het aan te bevelen een ander spatzeil te gebruiken.

Een cagdeck is een combinatie van anorak en spatzeil, heel waterdicht maar je kunt onderweg op het water nauwelijks een laagje uittrekken daarom alleen populair bij wildwatervaarders (m/v), die hebben de oever altijd bij de hand en krijgen heel veel water over zich heen.

spatzeilen cagdeck

Transportzeil

Een transportzeil dient twee doelen, ten eerste houdt het je kuip schoon en droog bij vervoer of tijdens een pauze onderweg en te tweede scheelt het je brandstofkosten en herrie tijdens vervoer per auto. Dat het grootste deel van het verhaal over spatzeiltjes ook van toepassing is op transportzeiltjes hoeven we niet uit te leggen natuurlijk. Het transportzeil zal echter minder intensief belast worden.

Het is verstandig om tijdens het vervoer op de auto het transportzeiltje extra aan de boot of aan de auto te zekeren met een touwtje of een spanband door de treklus, dan ben je bij onverhoopt los raken het zeiltje niet kwijt en je achterligger zal je dankbaar zijn. In de loods is het niet verstandig het zeiltje te laten zitten, als de kuip niet kan luchten zal die er erg muf door worden.

Zelf maken

Het zelf maken van een transportzeil is minder moeilijk dan het lijkt. In de simpelste vorm is het -niet rafelende- polyesterstof één à twee cm ruimer dan de kuiprand uitnippen en onder lichte spanning elastiek op de rand vast naaien. Treklusje er op en klaar is Klara.

Bij erg grote kuipen en/of dikke kuipranden (PE) zal deze methode onvoldoende goed blijven zitten, dan is de oplossing een veel dikker elastiek (bungykoord) aan de rand te naaien. Wil je meer spanning in je elastiek gebruik dan dikker elastiek, extra aantrekken van dunner elastiek helpt maar beperkt en de rek is er dan zo uit. Elastiek in de zoom kan natuurlijk ook, knip de stof dan iets ruimer om een zoom te kunnen maken. Het nadeel van een zoom is dat je veel plooien krijgt, minder waterdicht, het is lastiger vast te maken en het blijft slechter zitten. Minder plooien en toch elastiek in de zoom kan ook als je de stof exact langs de kuiprand knipt en een randje van een twee a drie centimeter naar beneden maakt, de totale breedte van die rand inclusief zoom (open gevouwen) zal rond de 5 cm zijn. De waterdichtheid kan je verbeteren door de naden af te tapen of te lijmen, echt noodzakelijk is dat niet altijd.

Op basis van bovenstaand transportzeil kan je een spatzeil maken. Meet de omtrek van je heupen of je buik, ga uit van de grootste maat en rond naar boven af. Deel het verkregen getal door 6, je krijgt waarschijnlijk een waarde tussen de vijftien en twintig cm (volwassenen). Stel deze afstand in op een passer of maak twee lusjes op de juiste afstand in een touwtje. Boten met een hoge kuip of erg lenige mensen vragen om een iets ruimer gat. De achterkant van het gat komt iets achter je rugleuning, bij toerboten en zeeboten (meestal) dus vlak voor je kuiprand. Bij speelbootjes waarbij de rugleuning mee draait naar achter zal je het gat verder naar achter moeten plaatsen. Nu eerst gaan proefzitten, het zeiltje kan je zo nodig met wasknijpers even vastzetten. Als je nu alle kanten op kunt leunen zonder dat het zeiltje onder spanning komt te staan is het goed, anders zal je het gat wat ruimer moeten maken.

Knip een strook van 25 tot 30 cm breed en ongeveer tien cm langer dan je gemeten omtrek, als je het gat groter hebt gemaakt knip je de strook natuurlijk ook langer. Naai de strook in het gat, achteraan beginnen staat netter natuurlijk, knip het nu op maat en naai naar boven toe vast, je kan er voor kiezen om iets taps naar binnen te laten lopen als je de ruimte nog hebt, dan krijg je natuurlijk minder plooien. Tot slot zoom je de bovenkant en naait meteen elastiek mee in die zoom. Eventueel kan je alle naden beter waterdicht maken door te tapen of te lijmen.

zelfbouwspatzeil